ALES Nedir, Kimler Girmeli? Akademik Kariyerin İlk Kapısı

Akademik bir kariyer hayal ediyorsan, yüksek lisans yapıp uzmanlaşmak ya da doktora derecesiyle üniversite kürsülerine adım atmak istiyorsan yolunun kesişeceği ilk sınav ALES’tir.

Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı (ALES), ÖSYM tarafından yılda üç kez düzenlenen merkezi bir seçme sınavıdır. Bu sınav, adından da anlaşılacağı üzere hem lisansüstü eğitim (yüksek lisans ve doktora) başvurularında hem de üniversitelerin akademik kadro alımlarında (araştırma görevlisi, öğretim görevlisi) temel baraj ve değerlendirme kriteri olarak kullanılır.

ALES tam olarak neyi ölçer?

Pek çok adayın düştüğü en büyük hata, ALES’i YKS ya da KPSS gibi bir bilgi sınavı sanmaktır. ALES bir bilgi sınavı değildir. Sınavda sana “Amasya Genelgesi hangi tarihte yayınlandı?” ya da “Şu integralin sonucu nedir?” gibi ezber veya ileri düzey alan bilgisi soruları sorulmaz.

ALES temelde iki şeyi ölçer:

1. Analitik ve mantıksal muhakeme becerisi: Karmaşık ilişkileri çözme, verileri analiz etme ve mantık yürütme.
2. Hızlı okuma ve zaman yönetimi: 150 dakika içinde 100 uzun soruyu anlayıp doğru karar verme yeteneği.

Sınav, lisansüstü düzeyde akademik makale okuyacak, araştırma yapacak ve tez yazacak adayların zihinsel kapasite ve hızını standart bir cetvelle ölçmeyi amaçlar.

ALES puanı nerelerde kullanılır?

• Tezli Yüksek Lisans ve Doktora Başvuruları: Üniversitelerin lisansüstü programlarına başvururken ALES puanı zorunludur. Genellikle başvurularda en az %50 ağırlığa sahiptir.
• Akademik Kadro Alımları: Üniversiteler araştırma görevlisi veya öğretim görevlisi ilanı açtığında, ön değerlendirme puanının büyük kısmı ALES puanına dayanır.
• Yurt Dışı Lisansüstü Eğitim Bursları: MEB veya TÜBİTAK gibi kurumların yurt dışı yüksek lisans/doktora burslarında aday seçimi yapılırken ALES puanı istenir.

ALES Puan Türleri ve Geçerlilik Süresi

Sınavda adaylara Sayısal ve Sözel olmak üzere iki test sunulur. Bu testlerdeki netlerine göre üç farklı puan türü hesaplanır:

Puan Türü	Ağırlıklı Bölüm	Hangi Programlar İçin?
ALES Sayısal (SAY)	Sayısal Testi (%75) + Sözel Testi (%25)	Mühendislik, Fen Fakülteleri, Tıp, Mimarlık
ALES Sözel (SÖZ)	Sözel Testi (%75) + Sayısal Testi (%25)	Edebiyat, Tarih, Coğrafya, İletişim, Sosyoloji
ALES Eşit Ağırlık (EA)	Sayısal Testi (%50) + Sözel Testi (%50)	Hukuk, İktisat, İşletme, Psikoloji, Eğitim

Önemli Bilgi: ÖSYM’nin yaptığı düzenlemelerle birlikte ALES puanının geçerlilik süresi açıklandığı tarihten itibaren 5 yıldır. Bu süre içinde aldığın en yüksek puanı başvurularında kullanabilirsin. Yılda üç kez yapıldığını düşünürsek, 5 yıl boyunca toplam 15 sınava girip en iyisini seçme şansın bulunur.